Het verhaal achter de vernieuwde ETF oordelen

Een ETF kan jarenlang sterk presteren en het tijdelijk even wat minder doen. Of andersom: jarenlang een veelbelovend verhaal met slechte rendementen, en ineens toch de wind in de rug.

Bij het beoordelen van een ETF wil je die periodes goed tegen elkaar afwegen.

• Een korte terugval wist een sterke meerjarige trend niet meteen uit.
• En een opleving maakt een jarenlange achterblijver nog niet vanzelf aantrekkelijk.

Daarom hebben we de meters en de oordelen op het ETF-dashboard opnieuw ingedeeld. Je ziet sneller wat de langere trend is, waar de koers binnen zijn afgelopen jaar staat, hoe uitzonderlijk de recente prestaties zijn voor deze ETF zelf, en wat wij vinden van de bedrijven erin.

In deze video loop ik de nieuwe indeling langs.

ETF fundament is lastiger te bepalen dan bij aandelen

De uitdaging bij ETF's is dat je niet concreet kunt zeggen wat de "kwaliteit" is. Immers, dat hoort wat mij betreft - net als bij individuele aandelen - te gaan over de fundamentele waarde van een belegging.

Bij een aandeel is dat simpel genoeg, omdat het slechts een enkel bedrijf is. Maar een ETF bestaat uit een tiental tot duizenden aandelen, in verschillende wegingen, met variërende regels van aanbieders.

We hebben op dit moment bijna 200 ETF's in het dashboard, met onderliggend meer dan 8.000 bedrijven uit tientallen landen. Die duizenden bedrijven om te analyseren - dat is een uitdaging!

Het is niet dat we het niet geprobeerd hebben om per ETF een kwaliteit-beoordeling te doen, via bijvoorbeeld de winstcijfers en P/E.

Wat echter vooral opvalt: geen enkele aanbieder van ETF's doet dit op dezelfde manier en ook zijn de cijfers hiervoor vaak gewoonweg niet betrouwbaar of up-to-date.

Dus een P/E per ETF, een fundamentele afweging op basis van winstcijfers en dergelijke: het zit er voorlopig (nog) niet in.

Wat we wél hebben, is ons eigen oordeel over de bedrijven in het aandelendashboard. Dat leggen we naast de inhoud van een ETF: de nieuwe meter Inhoud, verderop meer daarover.

Vier meters: ieder met een eigen vraag

Dan de nieuwe opzet, want wat kunnen we wel met zekerheid berekenen en analyseren?

De oude meters Kwaliteit, Trend en Afwijking hebben plaatsgemaakt voor vier nieuwe meters: Lange termijn, Fase, Temperatuur en Inhoud. Bovenaan de ETF-pagina staat de korte beoordeling. Klik op een meter en je gaat naar de uitleg en de cijfers erachter.

Elke meter heeft een eigen rol. Lange termijn en Fase vormen samen de basis van het oordeel, Inhoud kan het een stap omhoog zetten of het op hooguit Neutraal houden, en Temperatuur telt alleen mee in de DLT Score, de ranglijst.

1. Lange termijn: heeft deze ETF over meerdere jaren iets toegevoegd?

Deze meter vergelijkt de langere trend met de wereldindex (inclusief dividend), vanaf eind 2022 of vanaf de start van de ETF als die later is. Sterk betekent dat de ETF over die periode duidelijk beter presteerde dan de bredere markt.

Hoe een ETF zich verhoudt tot de rest van onze selectie, zie je als extra context in de uitleg, onder ‘Binnen de selectie’.

Dat blijkt vooral nuttige informatie wanneer het tijdelijk tegenzit. Het is een reden om verder te kijken dan de laatste maanden, zonder ervan uit te gaan dat de voorsprong vanzelf terugkomt.

Sterke ETF's verdienen mijn geld, zwakke ETF's moeten het voor mij gewoonweg nog bewijzen. Er is zoveel om uit te kiezen, dat het belangrijk is om te realiseren en visualiseren hoe elke ETF z'n plek krijgt binnen het geheel.

2. Fase: waar staat de koers binnen het afgelopen jaar?

Hiervoor kijken we naar de laagste en hoogste koers van de afgelopen twaalf maanden. Staat de koers in het onderste vijfde deel van die band, dan noemen we dat Gunstiger; in het bovenste vijfde deel Ongunstiger; daartussen staat Neutraal.

Bij VanEck Defense zie je ook hoe rustig de meter omslaat. In de zomer en in september zakte de koers al een paar keer naar de onderkant van zijn jaar, maar hij kroop er steeds weer boven. Pas na vier weken op rij onderin, half oktober, sprong de fase naar Gunstiger. Waarom we die vier weken afwachten, lees je verderop.

Vooral bij een sterke meerjarige trend kan een lagere stand binnen dat jaar een aantrekkelijker beeld geven. De meter wijst daarmee geen bodem of top aan. Ook na een forse daling kan de koers verder omlaag.

3. Temperatuur: hoe ver wijkt het afgelopen jaar af van wat het normaal doet?

Ver boven zijn eigen gemiddelde komt de meter op Verhoogd. Blijft hij er juist ver bij achter, dan kan hij op Afgekoeld staan. Daartussen staat Normaal.

Deze meter geeft context bij de recente prestaties. Afgekoeld is geen belofte dat je weinig kunt verliezen, en Verhoogd voorspelt geen aankomende daling. Maar het helpt je bij het beslissen wat je met zo'n ETF zou kunnen doen op dit moment.

• Voor mij was deze meter de reden om in juni wat af te schalen bij de VanEck Semiconductor ETF, omdat hij extreem verhoogd stond versus wat hij normaal doet.
• En bij JEDI (Space) juist weer een reden om een positie in te nemen op dat moment, omdat de temperatuur daar op "afgekoeld" stond.

Geen garanties op outperformance of perfecte timing, maar puur een manier om in te schatten hoe verhit of afgekoeld een ETF op dat moment is.

4. Inhoud: zit het geld in bedrijven die wij aantrekkelijk vinden?

Deze meter kijkt naar wat er in de ETF zit. We leggen elk bedrijf erin naast ons eigen oordeel uit het aandelendashboard, en kijken hoeveel van het geld in bedrijven zit die wij aantrekkelijk vinden, neutraal, of waar we kritisch over zijn.

Klik je op de meter, dan zie je die verdeling als één balk, met de grootste namen erbij.

Uit die verdeling volgt de stand van de meter:

• Positief: minstens 20% van het geld zit in bedrijven die wij aantrekkelijk vinden, en minder dan 5% in bedrijven waar we kritisch over zijn.
• Negatief: minstens 5% zit in bedrijven waar we kritisch over zijn, en dat is meer dan in goede bedrijven samen: aantrekkelijke, en neutrale met een sterk fundament.
• Neutraal: geen van beide. Er valt geen duidelijke kant uit af te lezen.
• Weinig zicht: minder dan 25% van het geld zit in bedrijven die wij beoordelen. Hebben we nog geen volledige, actuele lijst van de bedrijven in de ETF, dan staat er Nog geen meting.

Inhoud telt mee in het oordeel. Positief zet het oordeel een stap omhoog, tot hooguit Aantrekkelijk. Negatief houdt het op hooguit Neutraal.

Daarbij gelden twee voorwaarden. Het moet ook kloppen zonder het grootste bedrijf in die groep, zodat één aandeel niet het hele oordeel bepaalt.

En net als bij Lange termijn en Fase telt het pas na vier weken bevestiging op rij. Valt de reden twee weken weg, dan telt het niet meer.

Bij de VanEck Semiconductor ETF zie je die eerste rem aan het werk. Ruim een kwart zit in bedrijven die wij aantrekkelijk vinden, maar zonder NVIDIA blijft er net te weinig over. De meter staat daarom op Neutraal.

Eerlijk is eerlijk: dit werkt alleen waar we zicht op de inhoud hebben. Bij bijna de helft van de ETF's hebben we nog geen volledige, actuele lijst van de bedrijven erin; daar staat Nog geen meting.

Bij nog eens een op de zeven beoordelen we te weinig van wat erin zit, omdat ons aandelendashboard om de megatrends draait; daar staat dan Weinig zicht. Dat is geen minpunt, maar simpelweg geen informatie.

Op 2 november staat nog geen enkele ETF op Positief of Negatief. Twee ETF's in geheugenchips, van Amundi en Defiance, zitten sinds drie weken boven de grens voor Positief.

Blijft dat nog een week zo, dan gaat hun oordeel van Neutraal naar Aantrekkelijk. Andersom zit Global X Blockchain sinds drie weken boven de grens voor Negatief. Blijft dat nog een week zo, dan zakt hij van Aantrekkelijk naar Neutraal.

Van drie naar vijf oordelen

Het DLT Oordeel heeft nu vijf standen: Zeer aantrekkelijk, Aantrekkelijk, Neutraal, Kritisch en Zeer kritisch.

Zo kunnen we beter onderscheid maken tussen een sterke trend in een gunstigere fase en een zwakke trend waarbij de koers dicht bij zijn hoogste stand van het jaar staat.

De lange termijn en de fase vormen samen de basis, en de inhoud kan het een stap omhoog zetten of het op hooguit Neutraal houden. De temperatuur telt niet mee in het oordeel, wel in de DLT Score (daarover verderop).

Bij ETF’s met minder dan een jaar aan beschikbare historie trekken we op basis van de koers nog geen positieve of negatieve conclusie. Alleen de meter Inhoud kan zo'n ETF al een stap omhoog zetten.

Zo lees je het overzicht

Kies links de stand van Lange termijn en bovenaan de Fase. Waar de rij en kolom elkaar kruisen, staat het oordeel op basis van de koers. Daarna kan Inhoud het een stap omhoog zetten, of het op hooguit Neutraal houden.

Bij een zwakke lange termijn telt ook mee hoe het laatste jaar verliep. Met ‘sterker’, ‘zoals daarvoor’ en ‘zwakker’ bedoelen we of de ETF het de afgelopen twaalf maanden tegenover de wereldindex duidelijk beter, ongeveer gelijk of duidelijk slechter deed dan in een gemiddeld jaar daarvoor.

Eén uitzondering: een sterke trend in een gunstigere fase wordt alleen Zeer aantrekkelijk als het laatste jaar niet duidelijk zwakker liep dan daarvoor. Anders blijft het oordeel Aantrekkelijk.

Dat zie je bij VanEck Defense: een sterke lange termijn en een gunstigere fase, maar een zwakker laatste jaar, en dus Aantrekkelijk.

Om niet op elke losse week te reageren en daardoor veel ping-pong-verschuivingen te krijgen, veranderen de oordelen pas na vier weken op rij.

Voor iemand die een ritje wil maken te langzaam wellicht, maar voor lange-termijn-beleggers is het belangrijker om bevestiging af te wachten dan op de eerste onbevestigde tekenen te springen (en het mis te hebben).

Neutraal is bewust de grootste categorie

Bij beleggen en veel andere dingen in het leven, beweegt de meerderheid zich "rond het midden". Zo ook bij de oordelen: (Zeer) aantrekkelijk en (zeer) kritisch bevatten doorgaans weinig ETF's en Neutraal is de grootste bucket.

Dit kun je doorgaans mooi weergeven in een Bell Curve, waarbij de meerderheid in het midden zit en de minderheid in de "staartjes" van de verdeling.

Hierdoor blijven de extremen uniek en het midden (Neutraal) de doorsnee. Dat wil niet zeggen dat het midden "verkeerd" is, maar eerder dat de edge letterlijk aan de randen zit - niet in het midden.

Drie ETF’s, drie verschillende afwegingen

In de dashboardstand zie je de verschillen goed bij de volgende drie ETF’s.

VanEck Semiconductor: sterk, met ruimte voor nuance

De VanEck Semiconductor ETF staat op Aantrekkelijk.

• Lange termijn is Sterk
• Fase is Neutraal
• Temperatuur is Normaal
• Inhoud is Neutraal

De meerjarige trend is hier de sterke basis. De koers staat binnen zijn jaar in een neutrale fase, en de inhoud staat op Neutraal. Samen levert dat een aantrekkelijk oordeel op, zonder dat alle meters op hun gunstigste stand hoeven te staan.

Xtrackers Artificial Intelligence & Big Data: sterk is niet altijd aantrekkelijk

Bij de Xtrackers Artificial Intelligence & Big Data ETF is het beeld net wat anders en het oordeel staat op Neutraal.

• Lange termijn eveneens op Sterk
• De Fase is Ongunstiger
• Temperatuur staat op Normaal
• Inhoud staat op Neutraal

Dat verschil met VanEck Semiconductor is precies waarom we de onderbouwing via de meters los laten zien. De sterke meerjarige trend blijft leidend, maar de koers bevindt zich hoger binnen zijn eigen jaar. De afweging wordt daardoor licht voorzichtiger.

Neutraal betekent hier dus niet dat de ETF jarenlang weinig heeft gepresteerd. Het zegt dat een sterke trend en de huidige fase nu samen geen aantrekkelijk oordeel opleveren.

HSBC Hang Seng Tech: een gunstigere fase is niet genoeg

De HSBC Hang Seng Tech ETF laat de andere kant zien.

• De Lange termijn is Zwak
• De Fase staat op Gunstiger
• De Temperatuur op Afgekoeld
• Voor de Inhoud is er nog geen meting

Daarbij liep het laatste jaar zwakker dan de jaren daarvoor. Het oordeel is daardoor Kritisch. Zonder de gunstigere fase was het Zeer kritisch geweest; meer dan die ene stap levert de fase niet op.

Juist hier helpt het om de woorden zorgvuldig te lezen. Gunstiger beschrijft de fase. Afgekoeld beschrijft de afwijking ten opzichte van zijn eigen historie. Geen van beide maakt het hele mandje automatisch aantrekkelijk of veilig.

Wat een hoge DLT Score betekent

De nieuwe DLT Score vertaalt de oordelen naar een cijfer van nul tot honderd.

Daarmee ordenen we de ETF’s in de ranglijst. Eerst bepaalt het oordeel in welk deel van die schaal een ETF terechtkomt. Binnen dat deel telt de lange termijn het zwaarst. De koersstand binnen het afgelopen jaar, de temperatuur en de inhoud tellen elk een klein beetje mee.

In de bekeken dashboardstand hebben de drie ETF's deze DLT Score:

• VanEck Semiconductor: 76,4
• Xtrackers Artificial Intelligence & Big Data: 56,1
• HSBC Hang Seng Tech: 27,8

VanEck Semiconductor staat daarmee op plek 2 van 193 beoordeelde ETF’s.

Een hoge plek betekent dat de combinatie van trend, fase, temperatuur en inhoud volgens onze beoordeling aantrekkelijker is dan bij veel andere ETF’s. Het is geen ranglijst van de beste bedrijven, de laagste kosten of het hoogste toekomstige rendement.

De ranglijst helpt je om gericht te vergelijken. Open een ETF die je wilt begrijpen, lees de vier meters en bekijk de onderbouwing van het oordeel.

Leg daarna de inhoud van het mandje naast de rest van je portfolio. Zo wordt een plek op de ranglijst het begin van je afweging.

En dan nu jouw eigen sausje

Ook in mijn eigen beleggingen gebruik ik het ETF-dashboard om te scannen en vergelijken. Maar daarbij is het vooral zaak te realiseren dat het een tool is, geen glazen bol.

Een ETF die jarenlang achterblijft en zwak is, kan een uitstekende belegging blijken te worden in de toekomst - maar hij staat op "Kritisch" omdat hij het tot nu toe nog niet heeft laten zien.

Jouw overtuiging als belegger geeft daarbij de doorslag. Contrair zijn betaalt zich slechts heel soms uit, maar dan ook met een enorm resultaat. Dat is jouw eigen edge / alpha. Dat kan data niet voor je bepalen.

Toch, de data en onze meters kunnen je er wel bij helpen - zomaar contrair handelen blijkt namelijk in de meeste gevallen simpelweg niet slim.

Laat een ETF eerst maar eens tonen dat hij jouw geld waard is - want er zijn simpelweg heel veel betere ETF's die op elk gewenst moment een interessantere belegging voor de langere termijn zijn.

Iets dat jarenlang grote beloftes biedt, maar jaar op jaar teleur blijft stellen, heeft een andere benadering nodig dan iets dat het jarenlang prima doet en tijdelijk even achterloopt.

Het ETF-dashboard geeft je die inzichten, dus gebruik het als tool bij je eigen onderzoek.