Hollywood weet al jaren hoe vooruitstrevend een digitale, augmented wereld eruit kan zien. Gesprekken via hologrammen, virtuele steden, jezelf verplaatsen in een karakter of robot op afstand... het is ons al decennialang beloofd.
Wie is er niet opgegroeid met filmscènes waarin deze technologieën dé toekomst waren?
En toch moeten we het voorlopig nog doen met Pokémon Go en Snapchat-filters. Niet helemaal wat we ervan verwachtten, toch?
Toch zetten grote techbedrijven flinke stappen op dit gebied. Hoewel het misschien voelt als vergane glorie of een afgeschreven innovatie, ken je vast de Gartner Hype Cycle: we starten vol enthousiasme met een nieuwe technologie ("dit verandert alles!"), raken teleurgesteld als het tegenvalt, en schuiven door naar de volgende hype.
Op de achtergrond blijft ontwikkeling echter doorgaan. Zo presenteerde Meta onlangs nieuwe Smart Glasses, wat verrassend weinig aandacht kreeg. Misschien een blinde vlek? Een frontier die komende jaren 'opeens' een grote rol gaat spelen in sectoren als entertainment.
Waarom? Dat lees je in deze FRONTIER, met meer inzicht in:
- Welke innovaties zitten eraan te komen?
- Is virtual reality (nog) een groeimarkt?
- Hoe kan je erin beleggen?
Key summary
Dit zijn drie belangrijke conclusies uit het artikel:
Ondanks eerdere flops van Apple en Meta blijft de VR & AR-markt sterk groeien (~26% per jaar). Grote bedrijven investeren volop, en toepassingen in gaming, educatie, en zorg worden realistischer. Het sentiment is sceptisch, maar cijfers wijzen duidelijk op een gigantische groeimarkt richting 2034 ($600 miljard).
Roblox (gaming-community, sterke groei, positieve cashflow) en Unity (dominante software, mogelijke turnaround) bieden potentieel bovengemiddelde rendementen als VR/AR écht doorbreekt. Beide aandelen zijn nu verliesgevend, niet goedkoop, en kennen aanzienlijke risico’s—maar hebben serieuze groeikansen als de sector doorzet.
Immersion (triltechnologie), The Glimpse Group (immersive tech) en Vuzix (smart glasses) zijn pure-play nichebedrijven. Ze bieden enorme upside als VR & AR mainstream worden, maar zijn extreem risicovol vanwege beperkte schaal, verliesgevendheid en onzekerheid.
Een virtuele wereld?
Stel je voor dat je straks een vergadering hebt, maar in plaats van een scherm te delen, stap je letterlijk in een virtuele ruimte met je collega's, alsof je in dezelfde kamer zit. Of stel je voor dat je via augmented reality (AR) direct op je telefoon of via een bril informatie krijgt over de straat waar je doorheen loopt.
Maar laten we eerlijk zijn: ik hoorde deze verhalen al toen we massaal thuis zaten tijdens de pandemie. Zijn we echt dichter bij die virtuele werkelijkheid gekomen?
Toch zijn er genoeg pogingen geweest. Ken je nog de volgende succesverhalen?
De Apple Vision Pro zou de wereld gaan veroveren, 'Apple style', en kwam met een bril van $3.500. Ook 'Apple style'. Maar gebruikers klaagden over hoofdpijn en wagenziekte, en ook hier waren weinig apps beschikbaar.
Met minder dan een half miljoen verkochte exemplaren is dit een commerciële mislukking.
De Meta Quest Pro werd gelanceerd met een prijs van $1.500, had weinig 'killer apps' en de prestaties vielen tegen bij complexere software. Begin dit jaar werd de Quest uit productie gehaald.
De Sony Playstation VR2, de nieuwe gaming experience, had betere apps dankzij de focus op gaming, maar verkocht ook slechts 2 miljoen exemplaren. De verwachting is dat Sony de komende jaren niet met een VR3 komt.
Tried and failed?
Nee, geen succes. Het combineren van de virtuele wereld met de echte werkelijkheid blijft technisch een enorme uitdaging. Toch zijn de kansen enorm.
- Gaming en entertainment zijn logischerwijs de eerste stap. Dit is een enorme wereldwijde industrie. Met VR zit je middenin het avontuur, en met AR wordt je eigen omgeving onderdeel van de actie. Gamen is niet meer in je woonkamer – het wordt jouw woonkamer.
- Na een periode van thuis- en hybride werken zie je duidelijk de 'back to office'-trend. Voornaamste reden? Het is lastig om relaties te bouwen met je collega's via Google Meet. Maar stel je voor: geen meeting via Teams, maar in plaats daarvan ben je in een virtueel kantoor, met je teamgenoten vlak naast je.
- In een recente Frontier had ik het over de toekomst van digitale educatie. Met VR kunnen studenten virtueel naar een historische plek reizen of experimenteren in een 3D-lab. En AR zorgt ervoor dat je real-time extra info krijgt, recht in je gezichtsveld.
- De medische wereld kan enorm profiteren. Stel je voor dat een arts je organen in 3D ziet tijdens een operatie. AR maakt dit mogelijk. VR helpt artsen te oefenen zonder echt te hoeven opereren.
- Nieuwe kansen met slimme steden en navigatie. Met AR weet je meteen waar je heen moet en wat er om je heen gebeurt. Of het nu gaat om een toffe winkel of een verkeersomleiding, alles komt naar je toe – letterlijk.
Vaak wordt VR & AR gezien als een 'leuk speeltje'. Maar vergis je niet: enkel de gaming-industrie is wereldwijd al $221 miljard waard.
Mits goed uitgevoerd, kunnen VR en AR een unieke toevoeging zijn aan ons leven. De uitdaging? We hebben allemaal VR en AR ervaren in de afgelopen jaren, en zijn allesbehalve onder de indruk. Toch?
Toch is met name Meta fors aan het investeren in nieuwe 'smart glasses'. En ik geef toe: ze komen steeds dichterbij een draagbaar resultaat.
Is het een groeimarkt?
Nu je weet welke innovaties eraan komen, rijst natuurlijk de vraag: is VR nog wel een groeimarkt? De korte reactie: Ja, absoluut.
Hoewel VR een tijdje een niche-markt was, heeft het de laatste jaren een enorme evolutie doorgemaakt. Hier zijn een paar redenen waarom het nu echt een groeimarkt is:
De VR-markt is in 2024 bijvoorbeeld met meer dan 20% gegroeid in vergelijking met het voorgaande jaar. Dat komt doordat de toepassingen van VR breder worden, van games en entertainment tot onderwijs, training en zorg.
Het lijkt erop dat grote spelers in de techwereld, zoals Meta, Sony en Microsoft, VR serieus nemen. Meta's investering in de Metaverse en hun focus op VR-brillen maakt duidelijk dat zij geloven in de toekomst van virtual reality. In de komende jaren zullen we waarschijnlijk nog veel meer VR-content zien, zowel voor consumenten als bedrijven.
De Metaverse, een virtuele ruimte waar mensen met elkaar kunnen communiceren, werken en spelen, is een concept dat de hoge verwachtingen in de afgelopen jaren niet heeft ingelost. Toch blijven Meta en Microsoft hier hard mee aan de slag. Naarmate de technologie verbetert, wordt de Metaverse mogelijk het centrale knooppunt voor virtuele interacties. En als dat gebeurt, is VR de technologie die de poorten opent.
Dit blijkt ook uit de onderzoeken. Zo constateert Precedence Research dat de wereldwijde VR & AR-markt de komende jaren groeit met gemiddeld ~26% per jaar, tot een gigantische markt van ~$600 miljard in 2034.
Bij mijn Frontier-series blijf ik hier op hameren: sentiment en feiten gaan niet altijd hand in hand. Ondanks mijn eerste gevoel dat VR/AR-technologie iets was uit 2021, blijkt de groei de komende jaren te versnellen.
Sentiment zegt "het is een speeltje en een hype", de cijfers zeggen "enorme groeimarkt".
Hoe kan je erin beleggen?
Natuurlijk kun je beleggen in grote techspelers zoals Meta, Google, Apple, Sony en Nvidia. Die kansen kun je zelf ook wel bedenken, daar hoef je geen PLUS-lid voor te zijn. ;-)
("Ja, want van beleggen in Meta word je echt armer," zegt Twan sarcastisch als-ie hoort over mijn keuzes voor deze week.)
En ja, dat lijken inderdaad allemaal solide keuzes voor de lange termijn. De kans is groot dat zij de komende jaren flinke stappen gaan zetten en daadwerkelijk met een VR-headset komen die jij wél wilt dragen.
Toch is het leuker om aandelen te vinden die iets minder voor de hand liggen. Welke bedrijven zouden bovengemiddeld kunnen profiteren als VR en AR dé nieuwe trend worden?
Roblox (RBLX)
Als je jonge kinderen, neefjes of nichtjes hebt, ken je Roblox. Met ruim 85 miljoen dagelijks actieve gebruikers is dit één van de grootste entertainmentplatforms ter wereld.
Gaming is daarnaast dé grootste entertainmentindustrie. Het ligt dus voor de hand dat VR en AR hier als één van de eerste sectoren impact zullen maken. Roblox is waarschijnlijk één van de platforms die hier vroeg en op grote schaal van gaat profiteren.
Ze bieden nu al VR-ondersteuning aan via verschillende headsets, inclusief een speciale VR-modus. Ook hebben ze interesse getoond om in de toekomst AR te integreren, al is dat afhankelijk van technologische ontwikkelingen. De ambities zijn duidelijk: Roblox is een directe manier om te beleggen in de toekomst van VR en AR binnen de gamingwereld.
- Roblox is echter al jarenlang verliesgevend, zonder concreet uitzicht op winstgevendheid.
- Daar staat tegenover dat de omzet stevig groeit, gemiddeld met zo'n 50% per jaar sinds 2020. Bovendien genereren ze al twee jaar positieve Free Cash Flow, met $642 miljoen in het afgelopen jaar.
- De koers staat momenteel ver onder het hoogtepunt van circa $135 in januari 2022. Beleggers zien duidelijk de potentie, maar ook de nodige uitdagingen.
Roblox is geen goedkoop aandeel, maar wel uniek. Met miljoenen gamers die al jarenlang dagelijks actief zijn, kan dit bedrijf een interessante investering zijn als je gelooft in de toekomst van VR en AR.
Overigens heb ik hier een tijdje geleden een uitgebreide deepdive over geschreven:
Jasper
Unity (U)
Unity is eveneens actief in de entertainmentindustrie. Hun software wordt gebruikt voor het ontwikkelen van 3D-content: games voor consoles, mobiele apparaten en virtual- en augmented reality-headsets. Daarnaast wordt Unity ook ingezet voor het creëren van complete films. Samen met Unreal Engine (van Epic Games) vormt Unity een duidelijk duopolie.
Dit aandeel stond jarenlang hoog op mijn lijstje. Toch kregen beleggers in Unity flinke klappen te verwerken: de koers zakte sinds het hoogtepunt eind 2021 met maar liefst 90% (!). Dat is verrassend voor zo'n dominante speler in een snelgroeiende industrie.
- Unity’s omzet daalt momenteel, mede door een zwak vierde kwartaal en een zogenaamde ‘portfolio-reset’. Bovendien is het bedrijf al jarenlang verliesgevend.
- Beleggers maken zich zorgen over toenemende onzekerheid. Unity kreeg veel kritiek vanuit ontwikkelaars na aanpassingen in de prijsstructuur. Daarnaast heeft het bedrijf meerdere ontslagrondes achter de rug, terwijl concurrent Unreal momenteel juist sterker lijkt te worden.
- Ondanks de forse koersdaling is het aandeel nog steeds niet goedkoop gewaardeerd, mede vanwege de afnemende groei. Oftewel: de koersdaling lijkt terecht.
Op dit moment is Unity geen eenvoudige investering. Toch biedt het aandeel potentieel als turn-around story. Unity blijft immers een belangrijke speler binnen digitale entertainment—van gaming tot film—in een gigantische groeimarkt.
Als het management erin slaagt om de groei weer op gang te brengen en het vertrouwen van beleggers terug te winnen, kan dit alsnog een mooie winnaar worden. Mits, als, maar...
Immersion (IMMR)
Oké, dit is een vreemde eend in de bijt, maar eentje die een nichegroep beleggers kan aanspreken. Immersion is namelijk de uitvinder én patenthouder van de triltechnologie die wordt gebruikt in controllers van gameconsoles, smartphones en zelfs auto’s.
Immersion verdient geld door het licenseren van hun patenten en biedt daarnaast software development kits aan om deze technologie optimaal te benutten. Grote bedrijven zoals Sony betalen bijvoorbeeld licentiekosten om Immersions technologie te gebruiken in de PlayStation.
Het bedrijf is duidelijk een 'one trick pony', maar wel eentje waar de grote techspelers lastig omheen kunnen.
- Immersion heeft momenteel een beurswaarde van $617 miljoen, mede door een forse schuldenlast van $241 miljoen. Hierdoor lijkt het aandeel goedkoop gewaardeerd met een P/E-ratio van slechts 3,8 (afgelopen twaalf maanden).
- Dankzij het licentiemodel (lees: teren op patenten) behaalt Immersion extreem hoge nettomarges en dus stevige winsten. Bovendien betaalt het bedrijf een dividendrendement van zo'n 2,3%.
Waarom ik Immersion noem? Ten eerste omdat het leuk is om af en toe zo’n bijzonder bedrijf in de spotlights te zetten.
Maar ook vanuit beleggersperspectief is dit interessant: haptische feedback (trillingen) zal cruciaal zijn voor de gebruikerservaring bij VR en AR. En met mogelijke toepassingen in sectoren als gezondheidszorg en onderwijs kan die rol alleen maar groter worden.
The Glimpse Group (VRAR)
Tijd voor nóg een aandeel dat je waarschijnlijk nog niet kent! Dit is een absolute microcap, met een waardering van slechts $19 miljoen (Enterprise Value). Speciaal voor de liefhebbers die hypergrowth smallcaps nog niet spannend genoeg vinden.
Maar zonder gekheid: dit bedrijf is een echte pure-play binnen VR en AR. Ze richten zich volledig op het ontwikkelen van 'immersive technologies', zoals virtual reality, augmented reality en Spatial Core, een technologie die 2D-data omzet naar realistische 3D-twins.
Onder het bedrijf vallen vijf dochterbedrijven die actief zijn in onderwijs, gezondheidszorg en marketing. Het is vooral een B2B-speler die samenwerkt met grote namen als Nvidia en Microsoft.
- Het bedrijf is extreem klein, heeft een lage waardering en slechts 45 fulltime medewerkers. Toch groeide de omzet in Q4 met maar liefst 52,6% jaar-op-jaar.
- De omzetontwikkeling is nog onvoorspelbaar en het bedrijf maakt al jarenlang verlies. Positief is dat ze afgelopen kwartaal voor het eerst EBITDA-positief waren.
- Bovendien hebben ze nog $8,2 miljoen aan cash beschikbaar om verder te investeren.
Dit is typisch zo'n obscure investering die óf enorm kan uitbetalen, óf nog jarenlang blijft aanmodderen. Toch is het een van de weinige pure-plays met écht gigantisch rendementspotentieel. Uiteraard geldt daarbij wel dat het risico minstens zo groot is.
Vuzix (VUZI)
Nog ééntje dan? Nu we toch lekker bezig zijn met het (hopelijk) vinden van onbekende pareltjes. We sluiten af met Vuzix, een bedrijf dat vooroploopt in de ontwikkeling van augmented reality-technologie.
Vuzix biedt diverse soorten slimme brillen aan, zoals de M400(0). Deze brillen integreren camera’s, sensoren en krachtige computerhardware om interactieve AR-ervaringen te leveren. Recent heeft Vuzix ook hun eigen AI-platform geïntroduceerd.
Een opvallende ontwikkeling is de recente samenwerking met het Taiwanese bedrijf Quanta Computer (beurswaarde $34 miljard). Quanta investeerde $20 miljoen in Vuzix om gezamenlijk waveguide-technologie voor slimme brillen verder te ontwikkelen én op grote schaal te produceren.
- Wel staat de omzet van Vuzix al enkele jaren onder druk, wat de koers flink heeft geraakt. Toch verwachten analisten voor de komende jaren opnieuw stevige omzetgroei van meer dan 50% per jaar.
- Ook het verlies blijft helaas toenemen, vooral omdat Vuzix fors investeert in nieuwe technologieën. Zoals bekend, is AR voorlopig nog verre van gemeengoed binnen het huidige entertainmentlandschap.
- Met een waardering van slechts $135 miljoen en 76 medewerkers blijft dit een relatief klein bedrijf—wat automatisch extra risico met zich meebrengt.
Kortom, dit is een interessant aandeel om verder te onderzoeken als je zoekt naar een pure-play VR/AR-bedrijf met een duidelijke focus op slimme brillen.
Volgende week in #FRONTIER: Future of Health
We komen bijna aan het einde van deze Frontier-serie, met nog één aflevering te gaan. Hiervoor heb ik een sector gekozen die veel mensen lastig vinden om te begrijpen, terwijl ze tegelijkertijd beseffen dat het een gigantische, onmisbare industrie is.
Healthcare is een van de sectoren die je meerdere keren voorbij hebt zien komen in deze Frontier-serie. Deze industrie profiteert namelijk van verschillende megatrends. Niet alleen technologisch, maar ook demografisch: door de enorme vergrijzing in de westerse wereld wordt innovatie cruciaal.
Het is dus hoog tijd om eens vooruit te kijken naar de "Future of Health". Waar liggen bijvoorbeeld de kansen in telehealth? En welke bedrijven zorgen ervoor dat de gezondheidszorg efficiënter en sneller wordt, bijvoorbeeld met gespecialiseerde operatierobots?
