Terwijl schaalbaarheid en veiligheid de voorbije jaren enorme vooruitgang hebben geboekt, lijkt decentralisatie steeds vaker het compromis dat in stilte wordt gemaakt.
Is het blockchain-trilemma daarmee nog wel relevant? Of evolueert crypto naar een systeem waarin decentralisatie niet langer een vereiste is, maar een ideaal dat langzaam wordt losgelaten?
Het blockchain trilemma wordt onder andere vaak door Chainlink gebruikt in hun presentaties. Het idee erachter is dat je ze nooit alle drie perfect kan hebben. Er moeten bepaalde trade offs gemaakt worden waardoor sommige pilaren meer geprioriteerd worden dan andere.
Veiligheid en schaalbaarheid komen nog wel een andere keer aan bod. Het is vooral het decentrale aspect van crypto dat meer en meer onder vuur komt te liggen.
Crypto en blockchain zijn oorspronkelijk ontworpen als een decentraal systeem, maar we zien dat door de invloed van verschillende krachten er op bepaalde vlakken eerder richting concentratie wordt bewogen.
Onze focus ligt daarom vooral op welke krachten de decentraliteit onder druk zetten en waar crypto naartoe begint te evolueren.
Bitcoin miners
In de beginjaren van Bitcoin kon iedereen op zijn zolderkamertje met een CPU of GPU Bitcoin minen en block rewards in de wacht slepen. Naarmate de prijs en interesse in Bitcoin parabolisch stegen, werd deze activiteit steeds meer geprofessionaliseerd en geïndustrialiseerd.
Een block reward behalen tegenover deze professionele partijen werd al snel een pak moeilijker.
Bedrijven die zich specialiseerden in het minen van Bitcoin schoten dan ook als paddenstoelen uit de grond. Dat was al een eerste vorm van toenemende concentratie. De laatste jaren is het echter nog een pak erger geworden. Miners begonnen zich te verenigen in zogenaamde mining pools.
Vandaag controleren de top vier pools ongeveer 75 procent van de totale hashrate, terwijl de top zes gezamenlijk tussen de 95 en 99 procent van alle blocks minen..
Wat vrij opmerkelijk en interessant tegelijk is, is dat AI op dat vlak in een duidelijke tegenbeweging zit. Er zijn al heel wat miners die de stap hebben gezet richting AI datacenters, een topic dat ook in onze Discord community vaak terugkomt.
Deze bedrijven zorgen dus voor een verminderde hashrate, terwijl ze tegelijk bijdragen aan de infrastructuur achter AI.
Het feit dat deze bedrijven betere marges zien in AI rekenkracht zorgt ervoor dat de grotere Bitcoin pools nog meer vrij spel krijgen. Deze centralisatie is dankzij AI dus nog wat verder versneld.
Het is natuurlijk wel enorm dubbel dat crypto zich oorspronkelijk wou differentiëren via decentralisatie, terwijl het nu de AI sector is die datzelfde playbook steeds meer probeert te volgen.
Ethereum staking
Ethereum transformeerde van Proof of Work naar Proof of Stake tijdens de "Merge" update in 2022. Ethereum gaf zelf aan dat ze met deze verandering wilden inzetten op schaalbaarheid, veiligheid en duurzaamheid.
Terugkoppelend naar het trilemma wordt decentraliteit dus iets minder belangrijk geacht dan de andere twee pijlers.
Net zoals bij de Bitcoin miners, is er ook hier de afgelopen jaren een sterke centralisatieslag gebeurd. Staking wordt nu gedomineerd door centrale exchanges zoals Coinbase en Binance, en staking protocollen zoals Lido.
Lido wordt geschat op ongeveer 25 tot 30 procent van de totale gestakete ETH.
Coinbase zit rond de 12 procent, terwijl Binance momenteel verantwoordelijk is voor ongeveer 10 procent.
Ongeveer de helft van alle Ethereum die momenteel gestaket is, is dus verdeeld over drie entiteiten. Er zijn heel wat interessante papers die in de diepte uitleggen hoe bijvoorbeeld de Nakamoto Coefficient, het minimaal aantal entiteiten dat nodig is om een chain over te nemen, voor Ethereum bijzonder laag uitvalt.
Het zou net iets te uitgebreid worden om de risico’s hier diepgaand te belichten. De focus ligt vooral op het decentrale aspect van crypto, en meer specifiek op het gebrek daaraan bij het huidige stakingmodel van Ethereum..
ETF's en Treasuries
Wie het maandelijkse crypto dashboard leest, kan er moeilijk naast kijken. Er vloeit heel wat Bitcoin en Ethereum naar de balansen van bedrijven en spot ETF’s zijn een enorm succesverhaal gebleken.
In 2025 was er daarnaast een duidelijke verkoopgolf van lange termijn houders die een deel van hun winst wilden verzilveren, en dat voor het eerst op grote schaal konden doen door de sterke vraag naar Bitcoin.
Robin
In iets meer dan twee jaar tijd zijn de ETF’s ondertussen al goed voor 12 procent van de Bitcoin supply. Treasury bedrijven zijn samen al goed voor 6,5 procent, waarbij Strategy ongeveer twee derde daarvan voor zijn rekening neemt.
Achter die ETF’s zitten uiteraard wel een groot aantal beleggers, maar de Bitcoin zelf staat wel op naam van de fondsen die de ETF’s uitgeven. Je kan dit op vlak van ETF’s dus zeker zien als een vorm van verborgen centralisatie.
Die parallel kan je ook doortrekken naar de grote centrale exchanges. Alle Bitcoin en Ethereum die investeerders bij Coinbase, Binance en andere platformen hebben staan, staan on chain uiteindelijk op naam van die partijen.
Er wordt vaak gezegd “not your keys, not your coins”, maar in de praktijk gebruikt een groot deel van de markt nog steeds zulke exchanges.
Gecentraliseerde back-end en opkomst privacy chains
Blockchains zijn gesloten systemen, maar ondertussen bestaat er al redelijk wat interoperabiliteit tussen de verschillende chains, en kan externe data ook on chain worden gebracht.
De lagen die echter bovenop de blockchains worden gebouwd, zijn in veel gevallen allesbehalve decentraal.
Data die doorgegeven wordt aan bepaalde blockchains komt vaak van gecentraliseerde data providers, denk bijvoorbeeld aan exchanges voor de prijs van een token.
De betere blockchains gebruiken wel meerdere nodes om aan hun data te komen, maar het risico ligt vooral bij het orakel zelf. Als daar manipulatie mogelijk is via een gecoördineerde aanval, zijn de gevolgen potentieel enorm.
Daarbovenop komt nog dat bepaalde delen van transacties steeds vaker achter de schermen plaatsvinden, waardoor er geen volledige inzage meer is. De introductie van privacy chains vormt dan ook een duidelijke uitdaging voor de transparantie binnen een blockchain.
Het decentrale aspect zorgde er voor dat single of point of failures eigenlijk niet bestonden. Wanneer ergens iets mis ging, dan zorgde de decentrale setup er voor dat er eigenlijk totaal niks aan de hand was.
Door de beweging naar centralisatie toe zien we echter dat er plots wel choke points aanwezig zijn die een heel DeFi ecosysteem lam zouden kunnen leggen bijvoorbeeld.
Olifant in de kamer
Het is heel bewust, dat deze term nog niet naar voor is gekomen, zo dat deze kon opgespaard worden voor het laatste deel. Deze term loopt eigenlijk als een rode draad doorheen heel het artikel.
De naam van deze term: institutionalisering.
Het grote geld heeft zijn weg gevonden naar crypto in de afgelopen cycle. De manier waarop zij naar het blockchain trilemma kijken is zo klaar als een klontje. Alles moet in het werk gesteld worden om de schaalbaarheid te verhogen terwijl het ook veilig blijft.
De invloed van het institutionele geld is op korte tijd enorm gegroeid. De toestroom van het kapitaal heeft een bepaalde centralisatiegolf met zich mee gebracht.
Het wordt nu uitkijken of deze trend zich verder zet, of er een tegenbeweging vanuit de decentrale kant wordt ingezet.
Het initiële design van crypto was absoluut decentraal en de blockchains zelf zijn ook nog gewoon decentraal te noemen op dit moment. De lagen die echter op de blockchain worden bijgebouwd hebben zijn echter wel eerder geconcentreerd te noemen.
Er zijn vaak lagen die slechts door een aantal actoren beheerd worden. Crypto is nu meer een hybride systeem geworden. Het kerngedeelte is decentraal, de buitenkanten zijn centraal.
De echte vraag lijkt niet echt meer te zijn of crypto nog wel decentraal is, maar of het eigenlijk uit maakt dat het niet meer die kenmerken vertoont?
